Onderhoud van een transportsysteem: hoe vaak is het nodig en hoe voorkom je stilstand?

Je hebt verschillende transportsystemen met elkaar vergeleken en weet welke oplossing het beste aansluit op jouw magazijn. Toch is de aanschaf van een transportsysteem pas het begin. De installatie moet de komende tien tot vijftien jaar betrouwbaar blijven functioneren en storingen mogen de orderverwerking zo min mogelijk verstoren.

Waarschijnlijk vraag je je daarom af hoeveel onderhoud een transportsysteem nodig heeft, welke onderdelen uiteindelijk slijten en wat er gebeurt als er toch een storing ontstaat. Minstens zo belangrijk is de vraag welke ondersteuning je daarna nog van een leverancier mag verwachten.

Joep heeft ruim 25 jaar ervaring in de logistiek en werkt inmiddels meer dan 13 jaar bij Logitrade. In die periode begeleidde hij tientallen transportprojecten bij fulfilmentbedrijven, groothandels en e-commerceorganisaties. Daardoor ziet hij dagelijks welke onderdelen het meeste onderhoud vragen, welke storingen het vaakst voorkomen en hoe bedrijven onverwachte stilstand zoveel mogelijk kunnen beperken.

Na het lezen van dit artikel kun je beter beoordelen welke service je van een leverancier mag verwachten, hoe onderhoud de betrouwbaarheid van een transportsysteem beïnvloedt en welke vragen je vóór de aanschaf zou moeten stellen.

Specifiek ontdek je:

• Waarom service en onderhoud onderdeel zijn van de totale investering;
• Hoeveel onderhoud een transportsysteem gemiddeld nodig heeft;
• Welke onderdelen het meeste slijten;
• Welke controles je zelf kunt uitvoeren;
• Welke vragen je vooraf aan een leverancier zou moeten stellen.

Waarom is onderhoud van een transportsysteem belangrijk?

Wanneer je een nieuw transportsysteem aanschaft, ligt de aandacht vaak vooral op de techniek. Hoeveel capaciteit heeft het systeem? Past het binnen de beschikbare ruimte? En kan het meegroeien wanneer de goederenstroom in de toekomst toeneemt? Dat zijn belangrijke vragen, maar ze bepalen slechts een deel van de totale investering.

Een transportsysteem draait jarenlang mee. In die periode krijgen bewegende onderdelen te maken met slijtage, moeten componenten soms worden vervangen en kan er ondanks goed onderhoud een storing ontstaan. Dan merk je hoe belangrijk de serviceorganisatie achter een leverancier is.

Een defect onderdeel is namelijk zelden het grootste probleem. De grootste impact ontstaat wanneer de orderverwerking stilvalt en medewerkers niet verder kunnen met hun werkzaamheden. Daardoor lopen levertijden op en kunnen de kosten van stilstand snel oplopen.

Joep ziet daarom dat preventief onderhoud vooral bedoeld is om kleine afwijkingen vroegtijdig te herkennen.

“Je kunt stilstand nooit volledig voorkomen. Het blijft een momentopname. Maar als je ziet dat een transportband begint te scheuren of een snaar bijna versleten is, kun je die vervangen voordat hij daadwerkelijk kapotgaat.”

Daarmee voorkom je niet iedere storing, maar vergroot je wel de kans dat een klein defect wordt opgelost voordat het de complete goederenstroom stillegt.

Die werkwijze sluit aan bij de algemene uitgangspunten van preventief onderhoud: door installaties periodiek te inspecteren en beginnende slijtage tijdig te signaleren, kunnen onderdelen worden vervangen voordat ze tot ongeplande stilstand leiden.

Hoeveel onderhoud heeft een transportsysteem nodig?

De onderhoudsfrequentie van een transportsysteem hangt vooral af van de manier waarop de installatie wordt gebruikt. Er bestaat daarom geen vaste onderhoudsinterval die voor iedere organisatie hetzelfde is.

Joep adviseert voor de meeste installaties minimaal één onderhoudsbeurt per jaar. Bij installaties die intensief worden gebruikt, kan dat oplopen tot vier onderhoudsbeurten per jaar. Daarbij kijken we onder andere naar:

• Het aantal draaiuren per dag;
• Het aantal producten dat over de baan wordt verwerkt;
• Het type transportsysteem;
• De belasting van de installatie.

Een rollenbaan die dagelijks acht uur draait, vraagt nu eenmaal minder onderhoud dan een transportsysteem dat vrijwel continu in bedrijf is en duizenden producten per uur verwerkt.

Hoe voorkomt preventief onderhoud storingen aan een transportsysteem?

Preventief onderhoud is bedoeld om slijtage vroegtijdig te signaleren, zodat onderdelen vervangen kunnen worden voordat ze uitvallen.

Tijdens een onderhoudsbeurt kijkt een servicemonteur daarom niet alleen of alles nog functioneert, maar vooral of er signalen zijn die op toekomstige problemen wijzen. Dat gebeurt grotendeels door de installatie zorgvuldig te inspecteren, te luisteren naar afwijkende geluiden en bewegende onderdelen te controleren.

Tijdens zo’n onderhoudsbeurt worden onder andere gecontroleerd:

• Rollen;
• Transportbanden;
• Aandrijfsnaren;
• Kettingen;
• Sensoren;
• Scanners;
• Lagers;
• Overige bewegende onderdelen.

Wanneer een onderdeel direct vervangen kan worden, gebeurt dat vaak meteen. Is vervanging nog niet direct noodzakelijk, dan wordt dit opgenomen in een onderhoudsrapport met foto’s en aanbevelingen. Zo weet je welke onderdelen de komende periode extra aandacht vragen.

Joep vergelijkt dat met het onderhoud van een auto.

“Je brengt je auto ook regelmatig naar de garage. Daarmee voorkom je niet dat er ooit iets kapotgaat, maar je ontdekt wel problemen voordat ze groter worden.” 

Kan een onderhoudsbeurt plaatsvinden terwijl het transportsysteem blijft draaien?

Een groot deel van een onderhoudsbeurt kan plaatsvinden terwijl het transportsysteem gewoon in bedrijf blijft.

Veel werkzaamheden bestaan namelijk uit inspecteren, luisteren en controleren. Daardoor hoeft de installatie lang niet altijd volledig stil te staan. Alleen wanneer onderdelen daadwerkelijk vervangen moeten worden, is het soms nodig om een deel van het systeem tijdelijk buiten gebruik te nemen.

Wanneer een reparatie meer tijd vraagt, kan deze vaak buiten productietijden worden gepland. Daarmee blijft de impact op de dagelijkse operatie zo beperkt mogelijk.

Welke onderdelen van een transportsysteem hebben het meeste onderhoud nodig?

Vrijwel ieder bewegend onderdeel van een transportsysteem slijt uiteindelijk. Dat betekent overigens niet dat alle onderdelen regelmatig vervangen moeten worden. Sommige componenten gaan jarenlang mee, terwijl andere bewust als slijtageonderdeel zijn ontworpen.

Onderstaande tabel geeft een eerste overzicht van de onderdelen die tijdens onderhoud de meeste aandacht krijgen.

Rollen

De rollen van een transportsysteem gaan meestal jarenlang mee, maar de lagers kunnen na verloop van tijd slijten.

Vaak merk je dat als eerste doordat een rol begint te piepen, schuren of een ander afwijkend geluid maakt. Dat is voor een servicemonteur een belangrijk signaal dat een lager zijn einde nadert.

Joep legt uit:

“Begint een lager geluid te maken, dan weet je eigenlijk al dat het uiteindelijk kapot zal gaan. Door dat tijdens onderhoud te ontdekken, kun je het vervangen voordat de rol volledig vastloopt.”

Om die reden worden rollen tijdens een onderhoudsbeurt niet alleen bekeken, maar ook beluisterd.

Transportbanden

Transportbanden slijten doordat producten er dagelijks overheen bewegen en continu wrijving veroorzaken.

Tijdens preventief onderhoud wordt gecontroleerd of de band nog recht loopt, geen scheuren vertoont en voldoende spanning heeft. Wanneer een beginnende beschadiging tijdig wordt ontdekt, kan de band vaak gepland worden vervangen voordat deze tijdens productie uitvalt.

Kettingen, riemen en aandrijfsnaren

Kettingen, riemen en aandrijfsnaren behoren tot de onderdelen die het vaakst slijten.

Deze onderdelen brengen de aandrijving over op verschillende rollen of transportsecties en maken daardoor veel draaiuren. Tijdens onderhoud wordt gecontroleerd op beschadigingen, slijtage, uitrekking en de juiste spanning.

Wanneer een snaar of riem duidelijke slijtage vertoont, wordt deze vaak preventief vervangen. Daarmee voorkom je dat een relatief eenvoudig onderdeel tijdens productie onverwacht breekt en voor stilstand zorgt.

Motoren

Motoren hebben over het algemeen een lange levensduur en gaan vaak jarenlang probleemloos mee.

Hoe lang een motor meegaat, hangt onder meer af van de gebruiksintensiteit, de belasting en de omgeving waarin de installatie draait. Tijdens onderhoud wordt onder andere gecontroleerd op olielekkage, afwijkende geluiden en algemene slijtage. Daarmee kunnen problemen vaak in een vroeg stadium worden herkend.

Sensoren

Sensoren hebben weinig last van slijtage, maar zijn wel gevoelig voor beschadigingen en vervuiling.

Sensoren zorgen ervoor dat het transportsysteem weet waar een product zich bevindt en welke actie vervolgens moet worden uitgevoerd. Ze registreren bijvoorbeeld of een transportsectie vrij is of dat een pakket naar een andere route moet worden gestuurd.

In de praktijk ontstaan storingen meestal niet doordat een sensor verslijt, maar doordat deze wordt geraakt. Een krat, pallet of medewerker kan een sensor beschadigen of verdraaien, waardoor deze de reflector niet meer goed ziet. In stoffige magazijnen kan ook vervuiling ervoor zorgen dat een sensor minder goed functioneert.

Een eenvoudige visuele controle voorkomt daarom vaak al veel problemen. Controleer bijvoorbeeld of de sensor nog stevig vastzit, of het controlelampje normaal brandt en maak sensoren in een stoffige omgeving regelmatig schoon. Blijft een storing terugkomen of is een sensor beschadigd, dan is het verstandig om een leverancier in te schakelen.

PLC en besturing

De PLC en de softwarebesturing vragen weinig onderhoud, omdat deze beschermd in de besturingskast zijn ondergebracht.

De PLC vormt het brein van het transportsysteem. Hier wordt bepaald welke motoren worden aangestuurd en welke route een product door de installatie volgt.

In tegenstelling tot de mechanische onderdelen heeft de PLC nauwelijks te maken met fysieke slijtage. Wel kan het verstandig zijn om periodiek de software en configuratie te controleren of op te schonen.

Het grootste deel van het onderhoud richt zich daarom op de onderdelen waar producten daadwerkelijk overheen bewegen.

Welke spareparts moet je op voorraad houden voor een transportsysteem?

Met de juiste reserveonderdelen op voorraad kun je de duur van een storing aanzienlijk verkorten.

Zelfs wanneer een transportsysteem goed wordt onderhouden, zal een onderdeel uiteindelijk vervangen moeten worden. De vraag is dan vooral hoe snel dat kan gebeuren.

Joep adviseert daarom om samen met de leverancier te bepalen welke onderdelen voor jouw installatie kritisch zijn. Vaak gaat het om relatief eenvoudige onderdelen die regelmatig worden gebruikt of beschadigd kunnen raken, zoals:

• Aandrijfsnaren;
• Sensoren;
• Veelgebruikte rollen.

Heeft jouw organisatie een eigen technische dienst, dan kunnen sommige van deze onderdelen direct worden vervangen. Daardoor hoeft een servicemonteur niet eerst langs te komen om de storing vast te stellen en vervolgens opnieuw terug te rijden met de juiste onderdelen. Dat bespaart tijd én beperkt de stilstand.

Niet ieder onderdeel is bovendien even snel leverbaar. Gangbare componenten zijn vaak binnen enkele werkdagen beschikbaar, terwijl voor specifieke motorrollen de levertijd kan oplopen tot enkele weken. Wanneer zo’n onderdeel essentieel is voor de werking van het transportsysteem, kan het verstandig zijn om hierover vooraf afspraken te maken.

Welk onderhoud aan een transportsysteem kun je zelf uitvoeren?

Een monteur hoeft niet voor iedere controle naar jouw magazijn te komen.

Door de installatie regelmatig zelf visueel te inspecteren, ontdek je veel kleine afwijkingen voordat deze tot een storing leiden. Daarbij is het wel belangrijk om onderscheid te maken tussen werkzaamheden die operators of de technische dienst zelf kunnen uitvoeren en werkzaamheden waarvoor specialistische kennis nodig is.

Operators

Operators kunnen tijdens hun dagelijkse werkzaamheden letten op:

• Afwijkende geluiden.
• Beschadigde sensoren.
• Scheeflopende transportbanden.
• Losse onderdelen.
• Storingsmeldingen.

Omdat operators dagelijks met het systeem werken, merken zij vaak als eerste dat iets afwijkt.

Technische dienst

Beschikt jouw organisatie over een eigen technische dienst, dan kunnen zij vaak ook eenvoudige onderhoudswerkzaamheden uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van een sensor of een aandrijfsnaar, mits zij hiervoor voldoende kennis hebben.

Monteur

Voor grotere reparaties, afstellingen, softwarematige wijzigingen of storingen aan de besturing is het verstandig om een specialist in te schakelen.

Joep adviseert daarnaast om de installatie ongeveer één keer per week visueel na te lopen. Controleer daarbij bijvoorbeeld of sensoren nog goed functioneren, of banden netjes lopen en of beschadigingen direct zichtbaar zijn. Vooral in stoffige omgevingen kan het schoonmaken van sensoren al veel kleine storingen voorkomen.

Hoe wordt een storing aan een transportsysteem opgelost?

Een goede storingsafhandeling begint met het verzamelen van zoveel mogelijk informatie voordat we een monteur naar je magazijn sturen.

Wanneer je een storing meldt, proberen we daarom eerst telefonisch te achterhalen wat er precies aan de hand is. Daarbij stellen we onder andere vragen als:

• Welk deel van de installatie staat stil?
• Branden er storingslampen?
• Verschijnt er een foutcode?
• Is een noodstop geactiveerd?
• Wat gebeurde er vlak voordat de storing ontstond?

Met die informatie kunnen we vaak al inschatten of het om een mechanisch of elektrisch probleem gaat en welke onderdelen een monteur eventueel moet meenemen. Bij sommige installaties is het bovendien mogelijk om op afstand mee te kijken via de PLC.

Joep ziet in de praktijk regelmatig dat een storing uiteindelijk een eenvoudige oorzaak blijkt te hebben.

“We zijn wel eens naar een klant gereden waarbij uiteindelijk alleen een noodstop ingedrukt bleek te zijn. Dan is het systeem binnen een paar seconden weer operationeel, maar heeft de klant wel een onnodig servicebezoek gehad.”

Door eerst samen een aantal basiscontroles uit te voeren, kunnen zulke situaties vaak worden voorkomen.

Heb je een onderhoudscontract nodig voor een transportsysteem?

Een onderhoudscontract is meestal geen verplicht onderdeel van een transportsysteem.

Veel organisaties kiezen voor periodiek onderhoud zonder vaste contractvorm. De leverancier neemt dan contact op wanneer een onderhoudsbeurt wordt geadviseerd en plant deze in overleg in.

Andere bedrijven kiezen juist voor een onderhoudscontract met een vaste onderhoudsfrequentie en vooraf afgesproken kosten voor de werkzaamheden. Welke vorm het beste past, hangt af van de installatie en de wensen van jouw organisatie.

Een onderhoudscontract geeft meer voorspelbaarheid in de planning en de kosten van het onderhoud zelf. Onderhoud op afroep biedt juist meer flexibiliteit wanneer een installatie beperkt wordt gebruikt.

Eventuele vervangende onderdelen vallen in beide gevallen doorgaans buiten de onderhoudskosten, omdat vooraf niet bekend is welke onderdelen vervangen moeten worden.

Welke factoren bepalen de onderhoudskosten van een transportsysteem?

De onderhoudskosten van een transportsysteem hangen af van de installatie en de manier waarop deze wordt gebruikt.

Er is daarom geen vaste prijs die voor ieder transportsysteem geldt. Factoren die invloed hebben op de onderhoudskosten zijn onder andere:

• De omvang van de installatie.
• Het type transportsysteem.
• Het aantal draaiuren.
• De belasting van het systeem.
• De omgeving waarin het systeem staat.
• De onderhoudsfrequentie.
• Eventuele serviceafspraken.

Hoewel preventief onderhoud een terugkerende investering is, blijkt uit de praktijk vaak dat het goedkoper is dan onverwachte stilstand. Door slijtage tijdig te signaleren, kunnen onderdelen gepland worden vervangen voordat een storing de volledige orderverwerking stillegt.

Service en onderhoud bepalen de betrouwbaarheid op de lange termijn

Een transportsysteem is een investering waar je jarenlang op wilt kunnen vertrouwen. Daarom is het verstandig om bij de keuze voor een leverancier verder te kijken dan alleen capaciteit, snelheid en de aanschafprijs. Ook de manier waarop service, onderhoud en spareparts zijn georganiseerd, bepaalt hoe betrouwbaar een installatie op de lange termijn blijft functioneren.

In dit artikel heb je gezien dat de onderhoudsbehoefte vooral afhangt van de gebruiksintensiteit van het systeem. Door onderdelen regelmatig te inspecteren, slijtage tijdig te herkennen en kritische reserveonderdelen beschikbaar te hebben, verklein je de kans op onverwachte stilstand. Daarnaast weet je nu welke controles je zelf kunt uitvoeren en wanneer het verstandig is om een specialist in te schakelen.

Vergelijk je verschillende leveranciers? Gebruik de vragen uit dit artikel dan als checklist tijdens het selectieproces. Daarmee krijg je een beter beeld van de ondersteuning die je ook ná de oplevering kunt verwachten en voorkom je dat service en onderhoud pas een aandachtspunt worden wanneer de installatie al in gebruik is.

Bij Logitrade begeleiden we organisaties niet alleen bij het ontwerpen en realiseren van transportsystemen, maar denken we ook mee over het onderhoud en de ondersteuning gedurende de volledige levensduur van de installatie. Daardoor zien we in de praktijk welke keuzes bijdragen aan een betrouwbaar transportsysteem, vandaag én over tien jaar.